Next
MUŞKARA HABER ÖZEL- Nevşehir’in tarihi yapıları arasında bulunan ve bir dönem cezaevi olarak kullanılan Meryem Ana Kilisesi, Türkiye’nin yakın tarihine damga vuran çok sayıda ismin yaşamından izler taşıyor.
Nevşehir Belediyesi kayıtlarına göre 1849’da inşa edilen yapı, 1924’e kadar Ortodoks Rumların ibadethanesi olarak kullanıldı. Meryem Ana Kilisesi, 1950-1983 yılları arasında ise Nevşehir Cezaevi olarak hizmet verdi. Yaklaşık 40 yıl atıl kalan yapı, restorasyon çalışmalarının ardından yeniden turizme kazandırıldı.
Eski Nevşehir Cezaevi’nin yolu Türk sinemasının “Çirkin Kral”ı Yılmaz Güney’in yanı sıra Kemal Tahir, Aziz Nesin, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Behice Boran ve Adnan Cemgil gibi isimlerle kesişti.
YILMAZ GÜNEY’İN ÜNLÜ ROMANI NEVŞEHİR’DE DOĞDU
Nevşehir Cezaevi denildiğinde akla gelen ilk isimlerden biri oyuncu, yönetmen ve yazar Yılmaz Güney oldu.
Güney, 1961’de aldığı hapis cezasının bir bölümünü Nevşehir Cezaevi’nde geçirdi. Türk edebiyatının önemli eserleri arasına giren “Boynu Bükük Öldüler” romanını da burada kaleme aldı.
Yılmaz Güney, kitabının ortaya çıkış sürecini anlatırken eserin Nevşehir Cezaevi’ndeki siyasiler koğuşunda, rutubetli bir duvarın yanındaki ranzada yürüttüğü 16 aylık çalışmanın ürünü olduğunu belirtti. Roman, 1972’de Orhan Kemal Roman Armağanı’na değer görüldü.
KEMAL TAHİR’İN NEVŞEHİR CEZAEVİ YILLARI
“Devlet Ana”, “Esir Şehrin İnsanları” ve “Yorgun Savaşçı” gibi eserleriyle Türk edebiyatının önemli romancılarından biri olan Kemal Tahir de Nevşehir Cezaevi’nde kaldı.
Akademik araştırmalara göre Kemal Tahir, 1938’de aldığı hapis cezası süresince Çankırı, Malatya, Çorum ve Nevşehir cezaevlerinde bulundu. Nevşehir’deki mahpusluk döneminin 1949-1950 yıllarını kapsadığı belirtiliyor. Yazar, 1950’de çıkarılan genel afla özgürlüğüne kavuştu.
AZİZ NESİN CEZASININ SON BÖLÜMÜNÜ NEVŞEHİR’DE GEÇİRDİ
Türk mizah edebiyatının en tanınmış isimlerinden Aziz Nesin de 1951’de Nevşehir Cezaevi’nde kaldı.
Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’ndeki biyografiye göre Nesin, Fransızcadan çevirdiği iddia edilen Georges Politzer’in “Felsefe Dersleri” kitabının ön sözü nedeniyle 16 ay hapis ve 16 ay güvenlik gözetimi cezasına çarptırıldı. Cezasını Sultanahmet, Üsküdar ve Nevşehir cezaevlerinde çekti.
Nesin’in cezasının bitimine yaklaşık 40 gün kala Nevşehir’e gönderildiği, 1951’de tahliye edildiği aktarılıyor.
HASAN HÜSEYİN KORKMAZGİL BURADA AZİZ NESİN’LE TANIŞTI
Toplumcu gerçekçi şiirin önde gelen temsilcilerinden Hasan Hüseyin Korkmazgil, 1951’de tutuklanmasının ardından Göksun, Elbistan ve Nevşehir cezaevlerinde toplam 7 ay 25 gün kaldı.
Korkmazgil’in Nevşehir’deki mahpusluğu, edebiyat yaşamında önemli bir karşılaşmaya da sahne oldu. Şair burada Aziz Nesin ve Adnan Cemgil ile tanıştı. İş Bankası Kültür Yayınları’nın yazar biyografisinde de bu buluşmanın Nevşehir Cezaevi’nde gerçekleştiği belirtiliyor.
BEHİCE BORAN KALAN CEZASINI NEVŞEHİR’DE TAMAMLADI
Akademisyen, sosyolog ve Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Behice Boran da Nevşehir Cezaevi’nde kalan tanınmış isimler arasında yer aldı.
Türk Barışseverler Cemiyeti yöneticileri hakkında açılan davada hapis cezasına çarptırılan Boran, hamileliği nedeniyle geçici olarak tahliye edildi. Kalan 6 ay 7 günlük cezasını tamamlamak üzere 1953’ün başında Nevşehir Cezaevi’ne girdi ve 1 Haziran 1953’te tahliye edildi.
ADNAN CEMGİL 7 AY NEVŞEHİR’DE KALDI
Öğretmen, yazar ve çevirmen Adnan Cemgil de Türk Barışseverler Cemiyeti’nin faaliyetleri nedeniyle aldığı hapis cezasının bir bölümünü Nevşehir’de çekti.
Atatürk Ansiklopedisi’ndeki biyografiye göre Cemgil, cezasının 6 ayını Ankara’da, 7 ayını ise Nevşehir Cezaevi’nde geçirdi.
Bir dönem cezaevi olarak kullanılan Meryem Ana Kilisesi, böylece yalnızca Nevşehir’in mimari mirasında değil; Türkiye’nin sinema, edebiyat ve siyaset tarihinde de dikkat çekici bir yere sahip oldu.
