Next
Türk tarihçi, akademisyen ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947’de Avusturya’nın Bregenz şehrinde dünyaya geldi. Ortaylı, iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. Tarihe adanmış bir yaşam süren Ortaylı, akademik çalışmaları, kültürel katkıları ve halka yönelik tarih anlatılarıyla tanınıyordu.
KÖKLÜ AİLE VE ÇOK DİLLİ BİR ÇOCUKLUK
Ortaylı, köklü ve çok kültürlü bir ailenin çocuğu olarak yetişti. Annesi Şefika Ortaylı, Kafkasyalı Karaçay asıllı olup Kırım’ın seçkin ailelerinden geliyordu ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde uzun yıllar hocalık yaptı. Babası Kemal Ortaylı, Kırım doğumlu bir uçak mühendisi ve tarih çevirmeniydi.
Ev ortamında Türkçe, Almanca ve Rusça konuşulan İlber Ortaylı, üç kardeşi ile birlikte çok dilli ve kültürel açıdan zengin bir çevrede büyüdü. Küçük yaşlardan itibaren tarih ve kültürle iç içe olan Ortaylı’nın bu çok yönlü çocukluğu, onun ileride uluslararası düzeyde saygı gören bir tarihçi olmasının temelini oluşturdu.
EĞİTİM HAYATI VE AKADEMİK BAŞARILARI
İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesinde tamamlayan Ortaylı, 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesinden mezun oldu. 1970 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu. Ortaylı burada Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli, Mübeccel Kıray'dan ders aldı.
Ardından Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri eğitimi alan İlber Ortaylı, yüksek lisansını Chicago Üniversitesi’nde Halil İnalcık ile tamamladı.
Akademik kariyerinde önemli başarılar elde eden Ortaylı, “Tanzimat sonrası mahallî idareler” başlıklı teziyle doktor, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” çalışmasıyla ise doçent unvanını aldı. Osmanlı tarihi, kültürel miras ve devlet yönetimi alanındaki derin çalışmaları, onu Türkiye’de ve uluslararası alanda saygın bir akademisyen hâline getirdi.
Dillere yatkın olan Ortaylı, ileri seviyede Türkçe, Almanca, Rusça, Fransızca, İngilizce, İtalyanca ve Farsça olmak üzere 7 dil biliyordu. Ayrıca, akademik çalışmalarında kullandığı iyi seviyede Latince bilgisine de sahipti.
ULUSLARARASI AKADEMİK ÇALIŞMALAR
1982’de üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa eden Ortaylı, bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge ve Oxford gibi dünya üniversitelerinde dersler verdi.
1989’da Türkiye’ye dönerek Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde profesör oldu ve 13 yıl boyunca İdare Tarihi Anabilim Dalı başkanlığı yaptı.
Ortaylı, akademik çalışmalarıyla yetinmeyip, öğrencilerini ve genç akademisyenleri de destekleyerek Türk tarihinin araştırılmasına ve öğretilmesine büyük katkı sağladı.
KÜLTÜR VE SANAT ALANINDAKİ KATKILARI
2005-2012 yılları arasında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü olarak görev yapan Ortaylı, Türkiye’nin kültürel mirasının korunması ve tanıtılması için önemli projelere imza attı. 2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü. 2018’de Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı olarak görev aldı ve Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi, Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu’nda aktif roller üstlendi.
Tarih konusundaki çalışmaları, müze ve kültür alanındaki katkıları sayesinde Ortaylı, sadece akademi dünyasında değil, geniş kitleler tarafından da tanındı ve sevildi.
İLBER ORTAYLI ARAMIZDAN AYRILDI
Bir süredir yoğun bakımda tedavi gören ve entübe edilen Prof. Dr. İlber Ortaylı, 13 Mart 2026 Cuma günü hayatını kaybetti.
