12 Eylül 1980’de Nevşehir’de neler yaşandı? İşte bilinmeyenler

MUŞKARA HABER ÖZEL - Türkiye, bundan tam 46 yıl önce 12 Eylül 1980 sabahına askeri darbeyle uyandı.

Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren öncülüğündeki Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koyarken Türkiye Büyük Millet Meclisi ve hükümet feshedildi, siyasi faaliyetler durduruldu ve ülke genelinde sıkıyönetim uygulamasına geçildi.

12 Eylül günü yayımlanan Milli Güvenlik Konseyinin 2 No’lu Bildirisi'nde Nevşehir de sıkıyönetim kapsamındaki iller arasında yer aldı. İkinci Ordu Komutanı Orgeneral Bedrettin Demirel; Konya, Niğde, Kayseri, Nevşehir, Kırşehir ve Yozgat illerinin Sıkıyönetim Komutanlığına getirildi.

DARBE ÖNCESİ NEVŞEHİR’DE GERİLİM TIRMANMIŞTI

12 Eylül'e giden süreçte Türkiye genelinde sağ-sol çatışmaları, siyasi cinayetler ve toplumsal gerilim giderek artarken Nevşehir de bu ortamdan etkilendi.

Kentte yaşanan en çarpıcı olaylardan biri, darbeden yaklaşık üç ay önce meydana geldi.

CHP Nevşehir İl Başkanı ve eski Nevşehir Milletvekili Avukat Mehmet Zeki Tekiner, 17 Haziran 1980 tarihinde Nevşehir şehir merkezindeki bir bakkal dükkânında silahlı saldırıya uğradı. Saldırıda dükkân sahibi Yavuz Yükselbaba da hayatını kaybetti. TBMM tutanaklarında da Tekiner'in saldırıda yaralandıktan sonra kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdiği kayıtlara geçti.

CENAZE TÖRENİNDE DE OLAYLAR ÇIKTI

Zeki Tekiner için 18 Haziran 1980'de Nevşehir'de düzenlenen cenaze törenine dönemin CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit'in yanı sıra çok sayıda milletvekili ve senatör katıldı.

Ancak cenaze töreni de şiddet olaylarına sahne oldu. Konvoya ateş açıldığı, çok sayıda milletvekili ve vatandaşın yaralandığı, Tekiner'in taşındığı tabuta da kurşunların isabet ettiği aktarıldı. Yaşanan olaylar Nevşehir'i darbe öncesi Türkiye'deki siyasi gerilimin sembol şehirlerinden biri haline getirdi.

Radyo ve Yayıncılar Derneği’nden Gülak’a ziyaret

İçeriği Görüntüle

12 EYLÜL SABAHI TÜRKİYE'NİN YÖNETİMİ DEĞİŞTİ

Aylar boyunca devam eden siyasi şiddet ve istikrarsızlığın ardından Türk Silahlı Kuvvetleri 12 Eylül 1980'de emir-komuta zinciri içerisinde yönetime el koydu.

Darbeyle birlikte TBMM'nin faaliyetlerine son verildi, hükümet görevden uzaklaştırıldı ve siyasi partilerin faaliyetleri durduruldu. Ülke çapında sıkıyönetim ilan edilirken sokağa çıkma yasakları ve çok sayıda kısıtlama uygulandı.

Nevşehir de alınan kararlar doğrultusunda askeri yönetimin ve sıkıyönetim uygulamalarının kapsamına girdi.

650 BİN KİŞİ GÖZALTINA ALINDI

12 Eylül sonrasında Türkiye'nin siyasi ve toplumsal yapısını yıllarca etkileyen ağır bir dönem başladı.

TBMM kayıtlarına göre darbe sürecinde 650 bin kişi gözaltına alındı, 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı, 7 binden fazla kişi hakkında idam cezası istendi ve 517 kişiye ölüm cezası verildi. 50 kişinin idam cezası infaz edildi. Ayrıca binlerce kişi işinden çıkarıldı veya vatandaşlıktan çıkarıldı.

Darbe sonrasında hazırlanan 1982 Anayasası ise 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan halk oylamasıyla kabul edildi.

NEVŞEHİR DE O KARANLIK DÖNEMİN TANIĞI OLDU

Aradan 46 yıl geçmesine rağmen 12 Eylül 1980 darbesi ve öncesinde yaşanan olaylar Türkiye'nin yakın tarihindeki yerini koruyor.

Nevşehir ise özellikle Zeki Tekiner ve Yavuz Yükselbaba'nın öldürülmesi, ardından düzenlenen cenaze töreninde yaşanan şiddet olayları ve darbe sonrasında başlayan sıkıyönetim dönemiyle 1980'in çalkantılı atmosferini doğrudan yaşayan şehirlerden biri olarak tarihe geçti.

12 Eylül 1980'in üzerinden geçen 46 yıl, demokratik kurumların, hukuk devletinin ve millet iradesinin önemini bir kez daha hatırlatıyor.