Next
Kızılırmak’ın iki yakasını birleştiren Avanos Taş Köprüsü, yalnızca bir ulaşım yatırımı değil, aynı zamanda saraydan memlekete uzanan güçlü bir hizmet anlayışının izlerini taşıyor. Kurena Mehmed Arif Bey’in ısrarlı girişimleriyle gündeme gelen köprünün inşa süreci, Dr. Harun Çolak ve Osman Aytekin’in özel araştırmasının ikinci bölümünde tarihî kaynaklar ışığında gün yüzüne çıkıyor.
Dr. Harun ÇOLAK – Osman AYTEKİN
Kurena Mehmed Arif Bey'in Avanos Taş Köprüsü'nün Yapımındaki Rolü
Kurena Mehmed Arif Bey'in devlet hizmetindeki faaliyetlerinin yalnızca merkezî bürokrasiyle sınırlı kalmadığı, doğduğu veya ailesinin kökeninin bulunduğu Avanos'un imarına yönelik girişimlerde de etkili olduğu anlaşılmaktadır. Yerel tarih kaynakları ve resmî kurumların yayımladığı bilgiler, Avanos'un simgesi hâline gelen Tarihi Taş Köprü'nün inşa sürecinde Mehmed Arif Bey'in önemli bir rol üstlendiğini göstermektedir (Avanos Kaymakamlığı, 2025).
Eski bir gazetede de Kurena Arif Beye, Avanoslu Derdizade Arif Bey denilmektedir.
Kurena Arif Bey, sarayda görevli iken ısrarı üzerine Avanos’a Taş Köprü yapılmıştır. Kızılırmak'ın iki yakasını birleştiren Taş Köprü'nün yapımına Sultan II. Abdülhamid döneminde, 1898 yılında başlanmış ve köprü 1900 yılında tamamlanarak 151 metre olarak hizmete açılmıştır. Yaklaşık 3.700 Osmanlı lirası maliyetle inşa edilen yapı, iki başlığıyla birlikte 11 taş ayak üzerine oturtulmuştur. Köprünün temel ve ayaklarında kullanılan taşlar Avanos yakınlarındaki Çeç ve Karadağ yörelerinden manda kağnılarıyla taşınmış; bu taşların dayanıklılığı sayesinde köprü günümüze kadar büyük ölçüde özgün yapısını koruyabilmiştir (Avanos Kaymakamlığı, 2025).
Köprünün ilk inşa edildiği dönemde üst tabliyesi ahşaptan yapılmış ve yaklaşık yirmi yıl boyunca geçişlerden ücret alınmıştır. Ahşap tabliyenin zamanla yıpranması üzerine, Avanoslu Ali Rıza Bey'in girişimleriyle 1924 yılında yenileme çalışmaları başlatılmış, 1926 yılında ise köprü beton tabliyeye dönüştürülmüştür. Bu çalışmalar Macar usta Wolf'un teknik sorumluluğunda ve Türk ustaların katkısıyla tamamlanmıştır. Köprünün yaya bölümü ise 1995 yılında genişletilerek yeniden düzenlenmiştir (Avanos Kaymakamlığı, 2025).
Kurena Mehmed Arif Bey'in köprünün planlanması ve yapımındaki katkıları, Avanos Kaymakamlığı ile Avanos Belediyesi tarafından yayımlanan resmî tarihçelerde açık biçimde belirtilmektedir. Bununla birlikte, mevcut bilgiler daha çok yerel tarih anlatıları ve kurum yayınlarına dayanmaktadır. Mehmed Arif Bey'in bu süreçte üstlendiği görevin kapsamı, mali katkısı veya resmî yazışmalardaki rolü hakkında ayrıntılı değerlendirme yapılabilmesi için Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri'nde yer alan Mabeyn-i Hümâyun evrakı ile Nafia Nezareti belgelerinin incelenmesi gerekmektedir. Bu belgelerin değerlendirilmesi, Kurena Mehmed Arif Bey'in Avanos'un altyapı yatırımlarındaki gerçek rolünü daha açık biçimde ortaya koyacaktır.
Kaynaklar:
(APA 7)
Avanos Kaymakamlığı. (2025). Avanos'un tarihi köprüleri. https://www.avanos.gov.tr/avanosun-tarihi-kopruleri
Avanos Belediyesi. (2025). Avanos tanıtım ve tarihçe. https://www.avanos.bel.tr/avanos/tarihce-1
BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE AVANOSLU KURENA MEHMET ARİF BEY-1. Bölümü okumak için tıklayınız: https://www.muskarahaber.com/bilinmeyen-yonleriyle-avanoslu-kurena-mehmet-arif-bey-1
